1 2 3 4 5

İdare Hukuku - Ortaya çıkan, oluşan durum, ilgi çeken veya çekebilecek nitelikte olan her türlü iş, hadise, vaka

səhifə3/5
tarix23.01.2018
ölçüsü211.1 Kb.

İdare Hukuku:

İdare

; yasama tarafından konulan kamu hukuku kuralları çerçevesinde kamu hizmetlerini yürütmekle görevli, yürütme organı içerisinde yer alan ve onun bir uzantısı olan ve tüm kamu görevlilerini kapsayan bir yönetim birimidir. İdare görevleri ve kurumlarıyla bir bütündür. İdare hukuku; yasama ve yargı erkleri dışında kalan tüm kamu kuruluşlarını, bu kuruluşların fonksiyonlarını, teşkilatlarını, yetki ve görevlerini, idari denetimini ve kişilerle olan ilişkilerini, kamu görevlilerini, kamu mallarını ve idari yargıyı konu edinen kamu hukuku dalıdır.

İdare hukuku; hem özel hukuktan hem de kamu hukuku dallarından bağımsızdır. Pozitif bir hukuk dalıdır. Mevzuatın tedvin edilmemiş olması nedeniyle mevzuat birliğinin olmadığı bir hukuk dalıdır. İçtihadı bir hukuk dalıdır. İdare hukuku kuralları; genel, soyut, sürekli ve kişilik dışı hukuki durumlar olan pek çok statüyü düzenlediğinden, idare hukuku statü hukuku olarak değerlendirilmektedir.

Siyasi yapı bakımından üniter bir devlet olan Türkiye’de idari yapı,

merkezî yönetim ve yerinden yönetim şeklinde ikiye ayrılır

. Kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliğinde toplanması hâlinde

merkezî yönetimden

söz edilir. Merkezî yönetim; merkez teşkilatı ve taşra teşkilatı olmak üzere iki kısma ayrılır.

Merkez teşkilatı

; Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlıklardan oluşmaktadır. Sayıştay, Danıştay, Yüksek Askeri Şura, Millî Güvenlik Kurulu ve Devlet Planlama Teşkilatı merkez teşkilatın yardımcı kuruluşları arasında yer alan kuruluşlardandır. Yardımcı kuruluşlar temelde hükümet ve bakanlıklara görevlerini yerine getirirken yardımcı olmak ve onlara görüş bildirmek amacıyla kurulmuştur. Anayasa’nın 126’ncı maddesi çerçevesinde coğrafi durumuna, iktisadi şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre ayrılmış olan

taşra teşkilatı

; bölge yönetimi, il yönetimi ve ilçe yönetimi şeklinde örgütlenmiştir.

Kamu hizmetlerinin belirli bir kısmının devletin dışında kalan diğer kamu kuruluşları tarafından yürütülmesi hâlinde yerinden yönetimden söz edilir. Türkiye’de yerinden yönetim birimleri hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşları ve yerel yönetimler (yer yönünden yerinden yönetim kuruluşları) olarak ikiye ayrılır. Hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşları; belirli bir kamu hizmeti alanının kanunla ayrılarak örgütlenmiş özerk bir kuruluşa bırakılmasıdır. Bu kuruluşlara üniversiteler, KİT’ler, TRT, TÜBİTAK, ÖSYM, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu örnek gösterilebilir.

Anayasanın 127’nci maddesine göre

yerel yönetimler

; “il, belediye ve köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere, kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir. Türkiye’de yerel yönetimler il özel yönetimi, belediye yönetimi ve köy yönetimi olmak üzere üç kısma ayrılmaktadır.

İdare hukukunun çalışma sahasının kavranabilmesi için idari faaliyet, idari işlem, idari sözleşme, kamu malı, kamu görevlileri ve kamu hizmeti kavramları büyük önem taşımaktadır. Bu çerçevede

idari faaliyet

; kamusal ihtiyaçların karşılanabilmesi için hukuk devleti ilkesi çerçevesinde idarenin kesintisiz ve teknik olarak yaptığı faaliyettir. İdari faaliyetin konusu kamu hizmet sunumu, amacı ise kamu yararının sağlanmasıdır.

Kamu hizmeti

; bizzat devlet ve/veya kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların gözetimi ve denetimi altında, toplumsal ihtiyaçları karşılamak ve kamu yararını sağlamak amacıyla yapılan, düzenli, sürekli ve yöneldiği amaca göre de değişkenlik gösteren faaliyetlerdir. Kamu hizmet sunumu çerçevesinde idare -kişilerle kurduğu ilişki yönünden- tek taraflı ve işlemler tesis edebilmektedir. İşte idarenin hukuki sonuç doğuran tek taraflı işlemlerine

idari işlem

, iki taraflı olarak yaptığı işlemlerine de

idari sözleşme

denir.

İdare yargısal denetime tabi olduğu için idarenin her tür işlem ve eylemlerine karşı yargı yolu açıktır. Bu noktada idari uyuşmazlıklar idare mahkemelerinde ve yüksek yargı organı olan Danıştay’da, mali işlem ve eylemlerle ilgili uyuşmazlıklar Sayıştay’da çözümlenir. İdari uyuşmazlıklara yönelik idari davalar; iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalar şeklinde üç ana grup altında incelenebilir.

İptal davası

; idarenin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönünden hukuka aykırı olan bir kararının ve işleminin iptal edilmesi için açılan davadır.

Tam yargı davası

; idarenin karar ve işlemleri yüzünden hakkı ihlal edilen veya zarara uğrayan kişinin hakkın iade edilmesi veya uğradığı zararın tazmin edilmesi için açtığı davadır.

İdari sözleşmelerden doğan davalar

; idarenin egemenlik hakkını kullanarak yaptığı sözleşmelerle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Her üç dava türü de idare mahkemeleri tarafından karara bağlanır.

Ceza Hukuku:

Ceza hukuku, toplum düzenini bozan ve suç olarak nitelendirilmesi gereken davranışları ve bu davranışlar karşılığında uygulanacak yaptırımları belirleyen kamu hukuku dalıdır. Bu yönüyle ceza hukukunun konusunu suç ve cezalar oluşturur. Ceza hukuku bakımından suç, ceza kanununun yasakladığı ve başkalarının hakkını ihlal eden eylemlerdir. Ceza, suç karşılığında öngörülen yaptırımlardır. Türkiye’de Batılı anlamda ilk ceza kanunu Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra 1840 yılında Fransa’dan iktibas edilen Ceza Kanunnamesi’dir. Mevcut ceza kanununun eksikliklerinin giderilmesi ana amacıyla Tanzimat Dönemi’nin ikinci ceza kanunu olarak 1851 yılında Kanun-i Cedit hazırlanmıştır. 2005 yılına gelindiğinde; toplum düzenini, genel ahlâkı ve sağlığı, çevreyi ve iktisadi düzeni korumak amacıyla 5326 sayılı Kabahatler Kanunu yürürlüğe girmiştir. Yeni Türk Ceza Kanununa göre yaptırımlar; hapis, adli para cezası ve güvenlik tedbirleri şeklinde belirlenmiştir. Hapis cezaları; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, müebbet hapis cezası ve hapis cezası şeklindedir. Adli para cezası; hâkim tarafından kişinin sosyoekonomik durumu göz önünde bulundurularak tespit edilir.

Ceza hukuku üçe ayrılır.

Maddi ceza hukuku

; cezalandırılabilmenin maddi şartlarını ve hukuki sonuçlarını inceler. Temel dayanağı 1414 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu olan

şekli ceza hukuku

(ceza muhakemesi hukuku); bir kişinin suç işleyip işlemediğinin nasıl tespit edileceğini, yargılamanın nasıl yapılacağını, cezanın nasıl verileceğini inceler. Temel dayanağı 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun olan

infaz hukuku

; hükmedilmiş ceza ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesine ilişkin temel kural ve kurumları inceler.

Ceza hukukun bir alt dalı olmasa da ceza hukuku,

kriminoloji

ile yakın ilişki içerisindedir. Zira kriminolojinin (suç biliminin) çalışma alanını ceza hukuku belirler. Bu çerçevede kriminoloji; sosyal bir olay olarak suç olayını ve suçun nedenlerini inceleyen bilim dalıdır.

Anayasal olarak ceza hukukuna ilişkin izlenmesi gereken bir takım ilkeler bulunmaktadır. Bunları

insancıllık ilkesi, kusur ilkesi ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi, suç ve cezada kanunilik ilkesi ve masumiyet karinesi

şeklinde sıralamak mümkündür. Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz.

Vergi Hukuku:

Vergi; kamu hizmetlerinin finanse edilebilmesi için, kişilerden karşılıksız olarak ve hukuki zor altında alınan iktisadi değerlerdir

.

Vergi hukuku

; “vergi ödevinin niteliğine, vergi borcunun doğması ve sona ermesine, vergi ödevine aykırı davranışlara uygulanacak yaptırımlara, vergi ödevinin yerine getirilmesinden kaynaklanan anlaşmazlıkların/uyuşmazlıkların çözümüne ve yükümlü haklarına ilişkin maddî ve/ya da şeklî hukuk kuralları aracılığıyla ulaşılması istenen hak ve adalet duygusu/olgusu/algısıdır. İkiye ayrılır: Vergi Genel Hukuku, Vergi Özel Hukuku

Vergi genel hukuku

; vergi sistemi içerisindeki tüm vergilere uygulanacak temel ilkeleri ve kuralları, vergi borcunun ve bu borçtan kaynaklanan vergi ilişkisinin niteliğini, vergilendirme sürecini, vergi cezalarını ve vergi uyuşmazlıklarının idari ve adli süreçte çözümü ile vergi borcunun cebren tahsilini düzenler. Beş’e ayrılır.

Vergi usul hukuku; 213 sayılı Vergi Usul Hukuku

Vergi ceza hukuku

Vergi yargılama hukuku

Vergi icra hukuku; Kaynağı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’dur

Uluslararası vergi hukuku

Vergi Özel Hukuku:

Türk Vergi Sistemi içerisindeki maddi mükellefiyet doğuran vergileri kapsar.

Bu çerçevede,

-Gelir vergileri kapsamında gelir vergisi ve kurumlar vergisi, -Servet vergileri kapsamında veraset ve intikal vergisi, emlak vergisi ve motorlu taşıtlar vergisi, -Harcama vergileri kapsamında katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, özel iletişim vergisi, şans oyunları vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi ve damga vergisi ve bu vergilere ilave olarak gümrük vergisi, harçlar ve resimler vergi özel hukukunun doğrudan konusunu oluşturur.

Vergi hukuku açısından vergileme ilişkisi, vergi alacaklısı ve borçlusu, verginin konusu, vergi doğuran olay, vergi matrahı-tarifesi-oranı, vergilendirme süreci kavramları ve vergileme ilkeleri özellikli bir öneme sahiptir. Olandan çok olması gerekenle ilgilenen vergileme ilkeleri; bir vergi sisteminin gelişiminde ve değerlendirilmesinde kullanılan ölçütlerdir. Bu ilkeler zaman içerisinde iktisadi, siyasi ve sosyal nedenlerle değişerek gelişmiştir. Günümüz itibarıyla vergileme ilkeleri dendiğinde ilk akla adalet, genellik, eşitlik, hukuki güvenlik ve kanunilik ilkeleri gelmektedir.

Devlet Hukuku:

Devletlerarasındaki ilişkileri düzenleyen ve iç hukuktan bağımsız olan kamu hukuku dalıdır. İlke olarak devletler hukuku; egemenlik hakkına sahip olan bir devletin, diğer devletler, uluslararası ve uluslar üstü kuruluşlar ile bu kuruluşların birbirleri ile ilişkilerini ve bu ilişkilere yönelik kuralları konu edinir. Devletler hukuku çerçevesinde, devletlerarasında eşitlik ilkesi geçerlidir. Eşitlik ilkesi gereğince de coğrafi bakımdan büyük veya küçük, nüfus bakımından az veya çok, iktisadi gelişmişlik bakımından zengin veya fakir olunması gerekçe gösterilerek devletlerarasında üstünlük iddia edilemez.

Devletler hukukunun incelediği konuları; uluslararası antlaşmalar, uluslararası antlaşmaların, yapılış şekilleri ve sonuçları, uluslararası örf ve adet, devlet ve unsurları, devletin kara-deniz-hava ülkesi, devletin sınırları, devletin egemenliği, devletlerin doğuşu ve sona ermesi, uluslararası kuruluşlar ve çalışma şekilleri, devletlerarası ilişkilerin yürütülüş şekilleri, diplomatik temsilcilikler ve statüleri, uluslararası uyuşmazlıkların çözümü şeklinde sıralamak mümkündür.

Devletler açısından ikincil öneme sahip olan ve nispeten daha az resmî işlem gerektiren antlaşmalara

anlaşma

; çoğunlukla önemli ve kural koyucu çok taraflı antlaşmalara

sözle

şme

; uluslararası yaşamı düzenleyen temel ve kurucu nitelikli antlaşmalara

şart

; sınırlı nitelikteki antlaşmaları veya bir ana antlaşmayı tamamlayan ve ayrıntılarını düzenleyen antlaşmalara

protokol

denir.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 38’inci maddesi gereğince devletler hukukunun başlıca kaynakları; uluslararası antlaşmalar, uluslararası örf ve adet kuralları, uluslararası yargı organlarının kararları, mahkeme kararları, hukukun genel ilkeleri ve doktrindir.

Uluslararası antlaşmalar,

devletlerarasında hukuki ilişki kurmak, bu ilişkiyi değiştirmek veya var olan hukuki ilişkiyi sona erdirmek amacıyla yapılan antlaşmalardır.

Uluslararası örf ve âdet kuralları

ise sürekli uygulama, kuralların doğruluğu ve haklılığı konusunda uluslararası düzeyi olan inanç unsurlarında oluşmaktadır. Devletler hukuku bakımından özellikle öneme sahip olan uluslararası yargı organlarının kararlarına, Uluslararası Adalet Divanı’nın kararları örnek olarak gösterilebilir. Aynı zamanda ulusal mahkemelerin kararlarının devletler hukuku bağlamında içtihat değerine ulaşması halinde mahkeme kararları da başlıca kaynaklar arasında gösterilebilir.

Doktrin

; devletler hukuku çerçevesinde otorite olarak kabul edilen hukukçuların görüşlerine dayanmaktadır.

ÜNİTE 12

ÖZEL HUKUK

Özel hukuk ilişkileri fertleri yakından ilgilendirmekte ve onların hayatlarını büyük ölçüde şekillendirmektedir.

MEDENİ HUKUK

Medeni hukuk özel hukukun temelini oluşturur. Kişiliğin elde edilmesinden sona ermesine kadar geçecek olan sürede, ticari ilişkiler dışında kalan özel ilişkileri içine alan geniş kapsamlı bir hukuk dalıdır. Nitekim kişinin doğumu, ana-babasının velayeti altında bulunması, ehliyet, nişanlanma, evlenme, boşanma, mal sahibi olma, ölüm ve miras bırakma gibi toplum içinde yaşaması bakımından bir değer ve hüküm ifade eden bütün eylem ve davranışlarını, işlem ve ilişkilerini düzenleyen hukuk kuralarının bütünüdür.

Cumhuriyetin ilanından sonra Türk Medeni Hukuku’nun dayanağını 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe giren 743 sayılı Medeni Kanun oluşturur. Hâlihazırda uygulanmakta olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanun ise 2001 yılında yürürlüğe girmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun başlangıç hükümleri olarak anılan ilk yedi maddesi niteliği uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk münasebetlerinde uygulanacak genel hukuk ilkelerini içerir. Oldukça kapsamlı olan Medeni Kanunu dört bölümden oluşur ki, bunlara medeni hukukun alt dalları denir.

  • Kişiler Hukuku:

    Hukuken hak sahibi olabilen ve borç altına girebilen kimseye kişi denir. Kişiler hukuku da kişiliğin kazanılmasından, kişinin ehliyetine, kişi hâllerine, kişinin ismine, ikametgâhına, diğer kişilerle olan hısımlık ilişkilerine, kişiliğin korunmasına ve kişiliğin sona ermesine kadar tüm hususları düzenleyen medeni hukukun alt dalıdır. Kişiler hukuku öncelikle kişi ehliyetlerini düzenlemektedir. Buna göre hak ehliyeti gereği tüm insanlar hukuk düzeninin sınırları içerisinde haklara ve borçlara ehil olmada eşittirler. Gerçek kişiler bakımında sadece doğmuş olmak hak ehliyetini kazanmak için gerekli ve yeterlidir. Hatta sağ doğmak koşuluyla cenin dahi hak ehliyetine sahiptir. Tüzel kişilerin hak ehliyeti ise, kanunda öngörüldüğü şekilde kurulmuş olmalarıyla başlar. Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler. Fiil ehliyeti ise kendi fiilleriyle hak edinme ve borç altına girme ehliyetidir. Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır. Tüzel kişilerin ise kuruluş amacına bağlı olmak koşuluyla fiil ehliyetine sahip olduğu söylenebilir.

  • Aile Hukuku:

    Aile hukuku toplumsal hayat açısından önemli bir kurum olan aileyi ve kişilerin aile içi ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. Nişanlanma, evlenme, boşanma, evlenmenin genel hükümleri (evlilik hukuku), ana – baba ve çocuklar arasındaki hukuki bağ (nesep), evlilik dışı çocukların durumu, tanıma, babalık davası, evlat edinme, velayet ve vesayet konuları aile hukuku kapsamına girer. Nişanlılık kurumunun akabinde evlenme hükümleri önem arz eder. Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Bu durumun istisnasını mahkeme kararı ile evlenmeye izin verilmesi durumu oluşturur. Kanun koyucu evlilik engellerini yakın hısımlık, önceki evliliğin devamı, gaiplik, kadın için bekleme süresi ve akıl hastalığı olarak sıralamıştır. Zina, hayata kast, pek kötü ve onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin sarsılması boşanma sebepleridir. Medeni hukuk, evlilik sırasında eşlerin edindikleri mallar ve gelirler bakımından çeşitli rejimler öngörmüş, bu rejimler içinde yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimini esas kabul etmiştir.

  • Miras Hukuku:

    Ölen kişinin malvarlığının yazgısını konu edinen medeni hukuk dalıdır. Miras hukuku gerçek kişinin ölümünden sonra onun para ile ölçülebilen hak ve borçlarının (tereke) kimlere, ne şekilde geçeceğini düzenler. Miras ölümle açılır ve bir kimsenin malvarlığı ölümünden sonra bir bütün olarak mirasçılarına geçer. Buna

    külli halefiyet

    ilkesi denir. Ölen kişinin mirasçıları kanun ile belirlenmiş (yasal mirasçılar) olabileceği gibi, miras bırakanın sağlığında yapmış olduğu ve ölüme bağlı tasarruf adı verilen bir hukuki işlemle belirlenmiş (mansup mirasçı) olabilir. Miras hukukunun düzenlediği başlıca konular arasında; yasal mirasçılar, ölüme bağlı tasarruflar, vasiyet, mirasçı atama, belirli mal bırakma, şart, mükellefiyet, ikame, tenfiz memuru, miras sözleşmesi, mahfuz hisse ve miras şirketi vb. hususlar yer almaktadır.

  • Eşya Hukuku:

    Kişilerin menkul ve gayrimenkul eşya üzerindeki hâkimiyetlerini, tasarruflarını ve bu hâkimiyetten ötürü diğer kişilerle aralarında husule gelen ilişkileri düzenleyen medeni hukuk dalıdır. Eşya hukukunun düzenleme alanını büyük ölçüde ayni haklar oluşturur.

    Ayni hak

    , sahibine eşya denilen maddi mallar üzerinde geniş bir tasarruf yetkisi veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.

Bunun dışında eşya, zilyetlik, zilyetliğin kazanılması ve kaybedilmesi, hakeza zilyetliğin korunması, tapu sicili, mülkiyet ve sınırlı ayni haklar da eşya hukukunun konusunu oluşturur.

BORÇLAR HUKUKU

Borçlar hukuku medeni hukukun ayrılmaz bir parçasıdır. Borçlar hukuku genel ve özel olmak üzere iki bölümden oluşur.

Borçlar genel hukuku eşit taraflar arasındaki borç ilişkilerini düzenleyen bir özel hukuk dalı olarak borç ilişkisinin kaynakları, tabi olduğu hükümler, borçların sona ermesi, borçların nevileri ve alacağın temliki ile borcun nakli hususlarını düzenler.

Borç ilişkisini doğuran başlıca üç kaynak vardır. Bunlardan

ilki ve en bilineni

sözleşmelerdir.

Sözleşme, karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları neticesinde kurulan iki taraflı hukuki işlemlerdir. İşte bu işlem neticesinde yanlar arasında alacak - borç ilişkisi kurulmaktadır. Borç ilişkisinin ikinci kaynağını haksız fiiller oluşturur. Bir kimsenin hukuka aykırı bir fiil ile bir diğer kişiyi kusurlu olarak zarara uğratmasına haksız fiil denir. Haksız fiil neticesinde taraflar arasında bir borç ilişkisinin doğması için; fiil, hukuka aykırılık, kusur, zarar ve illiyet bağı şeklinde sıralayabileceğimiz tüm şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Haksız fiilde borç ilişkisi zarar verici hukuka aykırı eylemi gerçekleştiren ile bu eylemden zarar gören kişi arasında kurulur. Neticede zarar veren zararını gidermekle de yükümlüdür. Son olarak borç ilişkisinin kaynağını sebepsiz zenginleşme (haksız iktisap) oluşturur. Burada kastedilen hukuken geçerli bir dayanağı olan zenginleşme değildir. Bir kimsenin haklı bir nedene dayanmaksızın bir başkasının mal varlığında azalmaya sebep olarak zenginleşmesidir.

Borçlar özel hukuku ise uygulamada en sık rastlanan satım, kira, hizmet, bağışlama, vekâlet, ödünç gibi sözleşme türlerine uygulanacak olan özel hükümleri düzenler. Adından da anlaşılacağı üzere her bir sözleşmenin niteliğine uygun düşen ve o sözleşmeyle ilgili öncelikle uygulanması gereken özel kurallardan oluşur.

TİCARET HUKUKU

Ticari nitelikteki borç ilişkilerini düzenleyen özel hukuk dalına ticaret hukuku denir. Hâlihazırda uygulanmakta olan

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 2012 yılında

yürürlüğe girmiştir. Ticaret hukuku ticari hayıtın ihtiyaç ve gereklerinden doğmuştur. Ticari işlerde güven, kolaylık ve hız ayrıca önemlidir. Ticaret Kanunu sistematik olarak başlangıç ve son hükümler dışında altı kitaptan oluşur.



  • Birinci kitap, ticari işletme hukukunu

  • İkinci kitap, şirketler hukukunu

  • Üçüncü kitap, kıymetli evrak hukukunu

  • Dördüncü kitap, taşıma hukukunu

  • Beşinci kitap, deniz ticareti hukukunu

  • Altıncı kitap ise sigorta hukukunu düzenler.

Ticari İşletme Hukuku:

Konusu genel olarak ticari işletme, merkez ve şube kavramları, ticari işletmenin konu olduğu hukuki işlemler, ticari iş, tacir, ticaret sicili, ticaret ünvanı, işletme adı, ticari defterler, haksız rekabet, pazarlamacı, acente, simsar gibi tacir yardımcıları ve cari hesap oluşturur.

Şirketler Hukuku:

Konusu ticaret şirketleri oluşturur. Şirketler, iki yahut daha fazla kişinin iktisadi bir amaca ulaşmak maksadıyla oluşturdukları topluluklardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda ticaret şirketleri sayılmıştır. Bunlar; kolektif şirket, komandit şirket, anonim şirket, limitet şirket ve kooperatiflerdir. Ortaklarına kar sağlamak için kurulmuş olan ve tüzel kişiliği haiz bu şirketlerden kolektif ve komandit şirketler kişi ortaklığı iken, anonim ve limitet şirket ise sermaye ortaklıklarıdır. İşte şirketler hukuku, adı geçen tüm bu şirketlerin kuruluşunu, işleyişini, ortakların hak ve borçlarını ve ortaklığın sona ermesini düzenleyen hukuk kurallarından müteşekkildir.

Kıymetli Evrak Hukuku:

Hakkın senede bağlı olduğu, senetsiz devredilemeyeceği ve senet üzerindeki hakkın ancak senetle birlikte tasarrufa konu olabileceği senetlere

kıymetli evrak

adı verilir.

Kıymetli evrak hukuku poliçe, bono, çek gibi kambiyo senetlerinin yanı sıra şirket hisse senetleri ve umumi mağazalarca mal karşılığı olarak çıkarılan emtia senetlerinin düzenleniş, unsur, devir ve hüküm ve sonuçlarını inceleyen hukuk dalıdır. Kıymetli evrak devir esasına göre nama yazılı senetler, emre yazılı senetler ve hamile yazılı senetler olmak üzere üçe ayrılır.

Nama yazılı senet

, belirli kişi namına yazılmış, onun emrine kaydını içermeyen ve hukuki açıdan emre yazılı senetlerden sayılmayan senetlerdir. Emre yazılı olan ve hukuki açıdan böyle sayılan senetlere

emre yazılı senet

adı verilir. Emre yazılı senetlerin devri, senedin arka yüzüne yazılan beyan ve senedin teslimi ile yani ciro ile gerçekleşir. Kimin elinde ise onun hak sahibi sayıldığı senetlere de hamile yazılı senet denir. Hamile yazılı senetler teslim doluyla devredilir. Kanun ile sıkı şekil koşullarına bağlanmış olan kıymetli evrak ancak belirtilen koşulları taşıması hâlinde bu sıfatı haiz olabilir. Ayrıca kıymetli evrakta soyutluk ilkesi geçerlidir. Buna göre evrak doğumuna neden olan hukuksal olaydan bağımsız olup, bu işlemdeki sakatlık kıymetli evrakı etkilemez.

Taşıma Hukuk:

Taşıma hukukunun uluslararası karakteri her taşıma türü için ayrı uluslararası sözleşme hükümlerinin uygulanmasını gerektirmektedir. Türk Ticaret Kanunu’nun dördüncü kitabında “Taşıma İşleri” başlığı altında taşıma hukukuna ilişkin bazı düzenlemeler mevcuttur. Böylelikle TTK, kara yolu ve demir yolu ile yapılan ancak uluslararası sözleşmelerin uygulama alanına girmeyen eşya taşımaları, yolcu taşımaları, taşınma eşyası taşınması, değişik tür araçlarla yapılan çoklu (multimodal) taşımalar ve taşıma komisyoncusu hakkında ortak kurallar içermektedir.

Deniz Ticareti Hukuku:

Deniz ticaretinin temel kavramı olan gemi başta olmak üzere, donatma iştiraki, donatan, kaptan, deniz ticareti sözleşmeleri, deniz kazaları, gemi alacaklıları - yük alacaklıları ve zaman aşımı konularını düzenlemektedir. Kısaca deniz yolu ile yapılan yolcu ve yük taşımacılığının kendine özgü kavram ve sorunlarına ilişkin kuralları içeren hukuk dalıdır. Deniz ticareti hukuku ticari gemileri konu edinir. Denizlerde kazanç elde etmek amacına özgülenmiş, fiilen bu amaç için kullanılan gemiler kim tarafından işletilirse işletilsin ticari gemi sayılır. Birden fazla kişinin aralarında yaptıkları bir sözleşmeye dayanarak müşterek mülkiyet şeklinde sahip oldukları gemiyi deniz ticaretinde kullanmak ve menfaat sağlamak için oluşturdukları yapıya

donatma iştiraki

denir. Donatma iştirakinin tüzel kişiliği yoktur. Bununla birlikte tacirlere ilişkin hükümlere tabidir.

Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


elmi-srlr--2016--3-77.html

elmi-srlr--2016--478-103.html

elmi-srlr--2016--478-108.html

elmi-srlr--2016--478-112.html

elmi-srlr--2016--478-13.html