1 ... 34 35 36 37 38 39 40 41 ... 50

İDARƏÇİLİK MƏSULİYYƏTLİ BİR İŞDİR - Toplayan və TƏRTİb edəN: K. HÜSeyn

səhifə38/50
tarix22.10.2017
ölçüsü5.74 Mb.

İDARƏÇİLİK MƏSULİYYƏTLİ BİR İŞDİR

İnsanlar üzərində idarəçilik hüququnu götürmək çox məsuliyyətli bir işdir. Çünki belə bir insan ağır bir yükün altına girmişdir. Qiyamət günü hər bir insan öz himayəsi altında olanlara görə cavab verəcəkdir. Ailə başısı olan ata öz yoldaşı və övladlarına görə cavabdehdir, müəyyən bir müəssənin başçısı orada olan hər bir işçisinə görə cavabdehdir, dövlət başçısı isə bu dövlətdə yaşayan hər bir şəxsə görə cavabdehdir. İbn Ömər – radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Hər biriniz çobansınız (başçısınız) və hər biriniz də əli altında olanlardan məsuldur. Dövlət başçısı çobandır və əli altında olanlardan məsuldur. Kişi öz ailəsində çobandır (başçıdır) və ailəsində olanlara görə məsuldur. Qadın ərinin evində çobandır (başçıdır) və (evinə və uşaqlarına) görə məsuldur. Qulluqçu da çobandır (başçıdır) və öz ağasının malını qorumaqla məsuldur. (Ən nəhayət) isə sizlərdən hər biriniz çobansınız (başçısınız) və hər biriniz də öz əli altında olanlardan cavabdehdir»1340. (Vəli) Ubeydullah b. Ziyad, Əbu Yəla Məkil b. Yəsar əl-Muzəni – radıyallahu anhu – nu vəfatına səbəb olacaq xəstəliyində ziyarət etdikdə Məkil dedi: «Əgər bundan sonra bir müddət də yaşayacağımı bilsəydim sənə söyləyəcəyim bu hədisi sənə danışmazdım». Mən Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – in belə buyurduğunu dinlədim: «Allahın bir topluluq üzərinə idarəçilik vəzifəsini verdiyi hər bir qul öləcəyi günə qədər idarə etdiklərini aldadıb zülm etmiş olaraq ölərsə Allah ona Cənnətini heç şübhəsiz ki, haram edəcəkdir (Başqa rəvayətdə: Müsəlmanların bütün işlərini üzərinə alan, sonra da onların xeyrinə çalışmayan və onlara sədaqət göstərməyən hər bir dövlət idarəçisi idarə etdiyi xalq ilə bərabər Cənnətə girməyəcəkdir)1341. Aişə – radıyallahu anhə – rəvayət edir ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – mənim evimdə olarkən buyurdu: «Allahım! Ümmətimin hər hansı bir işinin başına keçərək onlarla sərt olana Sən də sərt ol! Ümmətimin hər hansı bir işinin başına keçərək onlarla yumşaq (mərhəmətli) davranana Sən də yumşaq (mərhəmətli) ol!»1342. Əbu Hureyrə – radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «İsrail oğullarını Peyğəmbərlər idarə edirdilər. Bir peyğəmbər öldüyü zaman bir başqa peyğəmbər gələrək onun yerinə keçirdi. (O, ki qaldı mənə) həqiqətən də məndən sonra Peyğəmbər gəlməyəcəkdir. Lakin məndən sonra çoxlu xəlifələr olacaqdır». Səhabələr: «Ya Rəsulullah! Bizə nə etməyimizi əmr edirsən?» dedilər. Peyğəmbər: «Onlara beyət ediniz. Haqlarını (onlara itaət etməklə) qoruyun. Öz haqqınızı isə Allahdan istəyin. Heç şübhə yoxdur ki, Allah onlardan idarələri altındakılara qarşı vəzifələrindən sorğuya çəkəcəkdir»1343. Aiz b. Amr – radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Ubeydullah b. Ziyadın yanına girərək demişdir: «Ey oğlum! Mən Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – in belə buyur-duğunu dinlədim: «Çobanların (idarəçilərin) ən pisləri zülm edənlərdir» - nəbadə onlardan biri olasan!1344. Əbu Məryəm b. əl-Əzdiy – radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Muaviyə1345 – radıyallahu anhu – Peyğəmbər - səllallahu aleyhi və səlləm – in belə buyurduğunu eşitmişdir: «Allah kimi müsəlmanların hər hansı işlərindən birinə idarəçi təyin edərsə və o, kimsə də onların ehtiyaclarından, dərdlərindən üz döndərərsə Allah da Qiyamət günü o, kimsənin bütün ehtiyaclarına, dərdlərinə üz döndərər. Bundan sonra Muaviyə – radıyallahu anhu – xalqın ehtiyacları ilə məşğul olmaq üçün birini təyin etdi1346. Əbu Hureyrə - radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Üç kimsə vardır ki, Qiyamət günü Allah onlarla danışmaz, onlara nəzər salmaz (baxmaz), onları təmizə çıxarmaz və onlar üçün şiddətli bir əzab vardır. Bunlar zinakar yaşlı, yalançı dövlət başçısı və təkəbbürlü kasıb»1347. Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Üç nəfərin namazı qulaqlarından yuxarı qalxmaz. Ağasından qaçan qulun namazı qayıdana qədər, qadının namazı hansı ki, əri qəzəbli halda gecəni keçirdib və bir də xalqın nifrət etdiyi hakimin namazı»1348. İbn Teymiyyə – rahmətullahi aleyhi – deyir ki: “Bilmək lazımdır ki, insanlar üzərinə idarəçilik böyük dini vəzifələrdən biridir. Dinin yaşaması və dünyəvi həyatın təminatı üçün rəhbər lazımdır. İnsanların maraqları bütünlüklə yalnız və yalnız bir-birilərinin ehtiyaclarını ödəmək üçün cəm edildikdə baş verə bilər. Bu cür birləşmədə onlara mütləq şəkildə idarəçi lazımdır. Bunsuz keçinmək mümkün deyildir. Allah yaxşılığı əmr edib pislikdən çəkindirməyi əmr etmişdir ki, bu da güc və hakimiyyət olmadan mümkün deyildir. Bu həmçinin digər əhkamlara da aiddir. Cihad, həcc, cümə və bayram namazlarının keçirilməsi, zülmə məruz qalmışa yardım, şəriət cəzalarının yerinə yetrilməsi və s. Bütün bunlar yalnız güc və hakimiyyət olduqda baş verə bilər. Ona görə də rəvayət edilir ki: “60 il zalım hakimin idarəçiliyində yaşamaq bir gün hakimsiz yaşamaqdan daha yaxşıdır”1349.

ƏMİRLİYƏ (İDARƏÇİLİYƏ) CAN ATMAQ ARZUSUNDAN ÇƏKİNMƏK

«Biz bu axirət yurdunu yer üzündə təkəbbürlük etməyənlərə və fitnə-fəsad törətməyənlərə qismət edərik. Gözəl aqibət ancaq Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənlərindir».

(əl-Qəsəs 83). Əbu Səid AbdurRahman b. Səmura - radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – mənə buyurdu: «Ey AbdurRahman b. Səmura! Əmir olmağa (hakimiyyətə) can atma. Əgər öz istəyin (tələbin) olmadan idarəçilik sənə verilərsə, onda Allahın yardımını görə bilərsən. Yox, əgər öz istəyinlə (tələbinlə) idarəçilik sənə verilərsə onda (Allah) səni bu işlə baş-başa buraxar. Əgər hər hansısa bir işi etməkdə and içərsənsə lakin sonra (and içdiyin) işdən daha xeyirlisini görərsənsə, andını pozaraq xeyirli olana yönəl və andın kəffarəsini də yerinə yetir»1350. Əbu Zərr - radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Ya Əbu Zərr! Həqiqətən də mən səni zəif görürəm. Buna görə də özüm üçün arzu (istədiyimi) sənin üçün də arzu edirəm (istəyirəm). (Sənə xəbərdarlıq edərək nəsihət edirəm ki) iki insan arasında da olsa belə əmir (idarəçi, hakim) olma və hər hansı bir yetim malının idarəçiliyini də üzərinə alma»1351. Əbu Musa əl-Əşari - radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, mən və iki əmim oğlanları Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – in yanına gəldik. Onlardan biri: «Ya Rəsulullah! İzzət və Cəlal sahibi olan Allahın əmrinizə verdiyi vəzifələrdən birinə məni əmir təyin et» dedi. Digəri də eyni bir şeylər söylədi. Peyğəmbər: «Allaha and olsun ki, biz bu işi onu istəyənə və ona can atmaqda düşkün olan kimsələrə vermərik»1352.

İDARƏÇİLİK QİYAMƏT GÜNÜ - PEŞMANÇILIQDIR


Əbu Zərr - radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, mən: «Ya Rəsulullah! Məni (müəyyən bir yerə) idarəçi təyin edərsənmi?» deyə soruşdum. Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – çiyinlərimə vuraraq buyurdu: «Ya Əbu Zərr! Şübhəsiz ki, sən zəif birisisən, bu idarəçilik isə bir əmanətdir. Onu (idarəçiliyi) haqqı ilə (təslim) alıb üzərindəki haqqı yerinə yetirənlər müstəsna olmaqla o, (idarəçilik) Qiyamət günü bir rəzillik və peşmançılıq olacaqdır»1353. Əbu Hureyrə - radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Həqiqətən sizlər idarəçiliyə səy göstərəcəksiniz o, isə Qiyamət günü bir peşmançılıq olacaqdır. Nə yaxşıdır əmizdirici, necə də pisdir süddən kəsilmək»1354. Əbu Səid və Əbu Hureyrə - radıyallahu anhum – rəvayət edir ki, Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Allahın göndərdiyi hər bir Peyğəmbərin və təyin etdiyi hər bir dövlət idarəçisinin iki (qrup) sirdaşı vardır. Bir qrup ona xeyirli işləri əmr edər və xeyirli işlərə sövq edər. Digər qrup isə ona pis işləri əmr edər və pis işlərə də sövq edərlər. Qorunan Məsum – isə Allahın qoruduğu kimsə olacaqdır»1355. Aişə - radıyallahu anhə – rəvayət edir ki, Rəsulullah – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: «Allah dövlət idarəçisinə xeyir diləyərsə ona sadiq bir yardımçı nəsib edər. Unutduğu zaman ona xatırladar, xatırladığı zaman ona yardımçı olar. Əgər Allah dövlət idarəçisinə xeyirin əksini diləyərsə ona pis bir yardımçı nəsib edər ki, unutduğu zaman xatırlatmaz, xatırladığı zaman isə yardımçı olmaz»1356.

Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


elmi-srlr--2017--6-87-62.html

elmi-srlr--2017--6-87-67.html

elmi-srlr--2017--6-87-71.html

elmi-srlr--2017--6-87-76.html

elmi-srlr--2017--6-87-80.html